Czerniak

[Głosów:0    Średnia:0/5]

Czerniak jest nowotworem złośliwym skóry, powstającym najczęściej w obrębie znamion barwnikowych, nazywanych powszechnie pieprzykami. Charakteryzuje się dużą skłonnością do przerzutów. Jego najczęstszym umiejscowieniem jest skóra, ale może on także powstawać w obrębie błony śluzowej przewodu pokarmowego, w gałce ocznej i bardzo rzadko w oponach mózgowych. W obrębie skóry czerniak rozwija się najczęściej na podłożu znamion barwnikowych.

Zachorowaniu na czerniaka sprzyja nadmierna ekspozycja na światło słoneczne, dlatego najczęściej spotykamy ten nowotwór w obszarze głowy, szyi oraz na kończynach dolnych. Ta ostatnia lokalizacja jest częstsza u kobiet. Jednak czerniak może pojawić się w obrębie skóry każdej części ciała, np. na tułowiu (w tej lokalizacji częściej u mężczyzn).

Przeciwdziałanie zachorowaniu jest często możliwe poprzez systematyczne badanie całej powierzchni skóry oraz profilaktyczne usuwanie znamion barwnikowych, jeśli wyglądają niebezpiecznie. Badanie dermatologiczne pozwala na wyselekcjonowanie takich znamion, a także wczesne wykrycie czerniaka. Sugeruje się aby profilaktyczne badanie dermatologiczne przeprowadzać raz na trzy lata poniżej 40 roku życia, a następnie raz w roku.

Podjęte wcześnie leczenie daje ponad 90% szansę na przeżycie. W Polsce ponad 50% pacjentów rozpoczyna leczenie, gdy jest już za późno.

W Polsce w ciągu jednego roku rozpoznaje się ponad 1500 zachorowań na czerniaka, w tym około 55% kobiet i 45% mężczyzn. Te liczby oznaczają, że w ciągu całego życia na czerniaka zachoruje 1 na 300 osób.

Z powodu czerniaka umiera rocznie ok. 900 osób, w tym ponad 50% mężczyzn i prawie 50% kobiet. Wyleczalność czerniaka w Polsce kształtuje się na poziomie 44%. Średnia europejska wynosi 60-70%, w Australii przekroczono w ostatnich latach 90% granicę wyleczalności. Podstawową przyczyną tych różnic jest świadomość społeczna, dzięki której zdecydowana większość pacjentów australijskich zgłasza się do lekarza w bardzo wczesnym okresie choroby.

Czerniak jest chorobą, która dotyczy każdej grupy wiekowej. Najwyższa zachorowalność wśród kobiet występuje między 40 a 55 rokiem życia, a u mężczyzn po 60 roku życia, ale co roku w Polsce czerniaka rozpoznaje się również u kilkorga dzieci (np. w 1999 roku zachorowało 2 chłopców i 4 dziewczynki przed 15-tym rokiem życia).

Występowanie czerniaka związane jest z kilkoma rodzajami predyspozycji.
Sa to m.in.:

  1. Karnacja -rasa biała jest jednym z czynników ryzyka. U osób ciemnoskórych czerniaki ogółem występują rzadziej. Szczególnie często chorują osoby z tzw. I i II fototypem skóry, tj. osoby, które łatwo ulegają oparzeniu słonecznemu ("opalają się na czerwono") i nie opalają się na słońcu wcale lub w niewielkim stopniu. Osoby, które mają piegi.
  2. Duża liczba znamion barwnikowych. Uważa się, że średnio 1 na ok. 50.000 – 200.000 znamion barwnikowych ulega przekształceniu w czerniaka. Im większa liczba znamion, tym większe prawdopodobieństwo zachorowania. Stwierdzono, że osoba, która ma ponad 120 znamion barwnikowych ma 20-krotnie większe prawdopodobieństwo zachorowania na czerniaka.
  3. Obecność znamion atypowych (duże, niesymetryczne, o nierównomiernym kolorze i nierównym brzegu)
  4. Czerniak w rodzinie wskazuje na predyspozycję genetyczną. Ok. 5-10% osób z czerniakiem ma w najbliższej rodzinie osobę z tą chorobą. Dotychczas zidentyfikowano kilka genów, które mogą być odpowiedzialne za predyspozycję do zachorowania na czerniaka, jednak te badania nie mają jeszcze zastosowania w medycynie praktycznej (nie można zbadać, czy ma się genetyczną predyspozycję do czerniaka)
  5. Doraźna, krótkotrwała intensywna ekspozycja na słońce (tzw "urzędniczy tryb życia z krótkim intensywnym nasłonecznieniem w czasie urlopu")

Zalecane postępowanie profilaktyczne u pacjentów ze zmianami barwnikowymi i innymi zmianami atypowymi to systematyczne badanie całej powierzchni skóry raz na 3 lata u osób poniżej 40 roku życia oraz raz na rok po 40 roku życia.

Charakterystyczne cechy, które powinny nas zaniepokoić w obrębie znamienia (pieprzyka) to:

  1. zmiana rozmiaru
  2. zmiana kształtu
  3. zmiana koloru
  4. stan zapalny i swędzenie
  5. sączenie lub krwawienie, obecność strupa
  6. zmiana czucia
  7. rozmiar powyżej 7mm

Światło słoneczne zawiera całe spektrum promieniowania, łącznie z promieniowaniem ultrafioletowym, którego długość fali zawiera się pomiędzy 400 a 220 nm. Promieniowanie ultrafioletowe, ze względu na efekty oddziaływania, może być podzielone na następujące grupy:

  • UVA (315-400 nm) – promieniowanie to jest odpowiedzialne głównie za powstawanie efektu "starzenia" się skóry;
  • UVB (290-315 nm) – jest promieniowaniem odpowiedzialnym głównie za oparzenia słoneczne ("opalanie na czerwono")
  • UVC (100 to 290 nm) – praktycznie nie dociera na ziemię i jest spotykane wyłącznie w sztucznych, przemysłowych

    źródłach promieniowania. Nie jest w związku z tym istotnym przedmiotem zainteresowania dermatologów

    Zarówno UVA jak i UVB może powodować mutacje prowadzące do powstania czerniaka.

    Z tego powodu sugeruje się:

  • unikania słońca od 10.00 do 14.00
  • szukania cienia w słoneczne dni
  • noszenia ubrań, kapeluszy chroniących skórę
  • noszenia okularów z filtrem UV
  • szczególną ochronę dzieci
    używanie kremów z filtrami przeciwsłonecznymi UVA i UVB

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*